ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны есдүгээр сарын 25

Аулак (Вьетнам)-ын Кханьхоа мужийн Фанранг хотод 2026 оны 9-р сарын 17-19-нд зохиогдсон гурван өдрийн Веган Намрын дунд сарын баяр олон мянган зочин татлаа. Манай Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хайн Олон Улсын Нийгэмлэгийн гишүүдийн (бүгд веган) зохион байгуулсан тус баярт том хэмжээний веган буфет, веган хоолны бүхээг, урлагийн үзэсгэлэн, уламжлалт соёлын арга хэмжээнүүд багтжээ. Буфетэд 1,000 гаруй хүн оролцож, 16 асарт веган хүнс, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн, нутгийн онцлог бүтээгдэхүүн, гар урлал, байгальд ээлтэй бараа дэлгэжээ. Зохион байгуулагчид мөн тусламж хэрэгтэй нутгийн иргэдэд 3,000 веган хоол, 3,000 гаруй “Өөрөөр амьдарцгаая” танилцуулгыг үнэ төлбөргүй тараажээ. Урлагийн үзэсгэлэнд Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хай (веган)-н Диваажингийн урлагийн 70 шахам бүтээлийг дэлгэжээ. Суприм Мастер ТВ Максыг баярын турш үзүүлсний зэрэгцээ, нарны эрчим хүчээр ажилладаг 300 MP3 тоглуулагч, зүүдэг аудио төхөөрөмжөөр “Өдөр тутмын хамгийн хүчирхэг залбирал”-ыг сонсгон, оролцогчдод сүнслэг урам зориг хайрлажээ. Амьтан-хүмүүсийг хамгаалах жагсаал бүх амьдралыг хайрлан хүндэтгэх уриаг түгээхэд тусалжээ. Зочид мөн саран боов хийх, бань чынг буюу дөрвөлжин наалдамхай будааны боов, бань тэт буюу цилиндр хэлбэрийн наалдамхай будааны боов боох, Аулак (Вьетнам)-ын уран бичлэгээр бичих зэрэг уламжлалт үйл ажиллагаанд оролцсон байна. Веган хоол, соёл, буяны үйлс, амьтан-хүмүүсийн эрхийг хамгаалах ажил, байгаль орчны мэдлэг, оюун санааны агуулгыг хослуулсан тус баяр хүн төрөлхтөн, амьтан-ард, эх дэлхийгээ энэрэх сэтгэлийг түгээн дэлгэрүүллээ. (Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хайн Олон Улсын Нийгэмлэг)

9-р сарын 22-нд Иран улс АНУ цэргийн дарамтаа бууруулж, тус улсын боомтуудад тавьсан бүслэлтээ цуцалбал Ормузын хоолойг долоо хоногийн дотор дахин нээх боломжтой гэж мэдэгджээ. Ираны өндөр албан тушаалтан НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблейд оролцож буй тус улсын төлөөлөгчид дипломат хэлэлцээг сэргээж, зуучлагчдаар дамжуулан дайсагналыг зогсоох асуудлыг хэлэлцэх бүрэн эрхтэй гэсэн байна. (Reuters)

Францын Ерөнхийлөгч Эммануэль Макрон АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамптай 9-р сарын 21-нд [АНУ-ын] Нью-Йорк хотод уулзахдаа эрчим хүчний зах зээлийн хурцадмал байдлыг намжаахын төлөө хамтран ажиллахаар тохиролцсон гэж мэдэгджээ. Ерөнхийлөгч Макроны хэлснээр, тэдний хүчин чармайлт нь Ойрх Дорнодын чухал дэд бүтэц болон Ормузын хоолойгоор чөлөөтэй зорчих эрхийг хамгаалахад чиглэх ажээ. (Fox News)

9-р сарын 21-нд Их Британийн Ерөнхий сайд Энди Бёрнхэм, Хуситуудын халдлага эрчимжиж буйтай холбогдуулан Саудын Арабын цэргийн тусламж хүссэн хүсэлтийг тус улс хүлээн авсан гэж мэдэгджээ. Их Британи хугацаатай, тогтмол хянан үзэх гэрээний дагуу хамгаалалтын зориулалттай агаарт түлш цэнэглэх “Voyager” онгоцыг Хааны нисэх хүчинд байршуулж, Ормузын хоолойг нээлттэй байлгах ажиллагааг мөн дэмжинэ. (Fox News)

Их 20-ийн эрчим хүчний сайд нар [АНУ-ын] Техас мужийн Хьюстон хотод хийсэн гурван өдрийн уулзалтаа 9-р сарын 16-нд өндөрлөж, өрхүүдийн эрчим хүчний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, дотоодын зөвшөөрөл, зохицуулалтын үйл явцыг сайжруулах, усыг сайн дураар дахин ашиглахыг дэмжих, чухал ашигт малтмалын нийлүүлэлтийн сүлжээг бэхжүүлэх 4 үр дүнгийн талаар санал нэгджээ. (Цагаан ордон)

Украин (Урейн)-ы Гуравдугаар армийн корпус үргэлжилж буй “Вивальди” сөрөг довтолгоогоор Шандриһолове, Дэрылове тосгоныг эргүүлэн авч, [Украин (Урейн)-ы] Донецк мужийн хойд хэсэг дэх Дробышевег бүрэн хяналтдаа оруулсан гэж мэдэгджээ. Тус корпусын мэдээлснээр, Украин (Урейн)-ы цэргийн хүчин ажиллагааны эхний хоёр үе шатанд 125 хавтгай дөрвөлжин километр нутгийг хяналтдаа эргүүлэн авчээ. (Euromaidan Press)

[АНУ-ын] Делавэр мужид 74 настай анчин 9-р сарын 18-нд 39 настай Сантос Мария Чилел Сото хэмээх ээжийг нэг эрэгтэй, хоёр хүүхдийн хамт талбайгаар явж байхад нь буга-хүнтэй андуурч буудан хөнөөсөн нь батлагджээ. Уолтер Мурхедийг хүний амь санамсаргүй хөнөөсөн болон бусдын аюулгүй байдалд болгоомжгүйгээр заналхийлсэн хэргээр яллажээ. Хэргийг үргэлжлүүлэн шалгаж байна. (Fox News)

Дэйв ба Шерил Даффилдийн сан АНУ даяарх нохой-, муур-хүмүүст боломжийн үнэтэй мал эмнэлгийн тусламжийг өргөжүүлэхэд таван жилийн хугацаанд 250 сая ам.доллар олгохоо амлажээ. Тус сангийн “Big Bet for Pets” санаачилга нь санхүүгийн бэрхшээлийн улмаас 50 сая амьтан хамтрагч ердийн, урьдчилан сэргийлэх, амь нас аврах зохих тусламж авч чадахгүй байгааг шийдвэрлэх олон нийтийн мал эмнэлгийн байгууллага, судалгаа, хөтөлбөрүүдийг дэмжинэ. (Good News Network)

Олон улсын валютын сан [ОУВС] дэлхийн засгийн газруудын өр түүхэн дээд түвшинд хүрч, 2029 он гэхэд дэлхийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүн [ДНБ]-ийн 100%-ийг давна гэж анхааруулжээ. Энэ нь өмнөх таамгаас хоёр жилээр эрт байгаа бөгөөд АНУ, Хятад голлон нөлөөлж байна. ОУВС-гийн Гүйцэтгэх захирал Кристалина Георгиева засгийн газруудыг, ялангуяа АНУ-ыг төсвийн алдагдал, өрөө аажмаар бууруулахыг уриалжээ. (Ukrainian National News)

Эслэгээр баялаг зургаан хүнс болох бүхэл үр, киви, бөөрөлзгөнө, чиа үр, киноа, шош нь өтгөн хаталтыг багасгахад тустай. Киви нь эслэг болон уураг боловсруулахад оролцдог актинидин фермент агуулдаг бол нэг аяга орчим [123 грамм] бөөрөлзгөнө 8 грамм орчим эслэг өгдөг. Хоёр хоолны халбага [28 грамм орчим] чиа үр ойролцоогоор 10 грамм эслэг агуулдаг (Lao Động)

61 өсвөр насны хүүхдийг хамруулсан судалгаагаар аврагдсан илжиг-, одой морь-хүмүүсийг 3 минут орчим илж, маажихад сэтгэл санаа нь сайжирч, түгшүүр, гуниг, ганцаардал буурахад тусалж буйг тогтоожээ. Амьтдын хариу үйлдэл ч чухал байсан бөгөөд хүн ба амьтан-ардын харилцан үйлчлэл сэтгэл санаанд эергээр нөлөөлдөг байж болзошгүй гэж судлаачид хэлжээ. (Futurism)

Алхах нь шээсний хүчлийн түвшнийг шууд бууруулахгүй ч тогтмол, дунд зэргийн дасгал хөдөлгөөн жин барих, биеийн чийрэгжилт, үе мөчний хөдөлгөөнийг дэмжсэнээр тулайг хянахад тусална. Тулай тогтвортой үед өвчтөн 10–15 минут алхаж эхлээд, хугацааг нь аажмаар нэмэгдүүлж болно. Үе мөч хавдаж, улайж, хүчтэй өвдсөн цочмог сэдрэлийн үед шинж тэмдэг намжтал амарч, хүнд дасгал хийхээс зайлсхийгээрэй. (Thanh Niên)

Дүжүань хар салхины улмаас 9-р сарын 21-нд [Японы] Изү арлуудын Ошима аралд 24 цагийн дотор 600 миллиметр бороо орж, Японы Цаг уурын агентлаг хамгийн өндөр буюу тавдугаар түвшний хөрсний гулгалтын сэрэмжлүүлэг гаргажээ. Үер, хөрсний гулгалт [Японы] Чиба мужид нөлөөлж, 45,000 шахам хэрэглэгчийн цахилгаан эрчим хүч тасарчээ. (The Watchers)

[Калифорнийн] Марипоса тойрогт гарсан Дом түймрийг унтраах үеэр нисдэг тэрэг осолдож, хоёр гал сөнөөгч амиа алджээ. Засгийн газрын байгууллагууд ослын шалтгааныг шалгаж байна. Калифорнийн Ой ба гал түймрээс хамгаалах газрын мэдээлснээр, Йосемитийн үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн ойролцоо асаж буй Дом түймэр 9-р сарын 21-ний байдлаар 1,233 орчим га талбайг хамарсан бөгөөд түймрийн 15%-ийг хяналтдаа авчээ. (The Watchers)

9-р сарын 21-нд [Аулак (Вьетнам)-ын] Дананг хотын Порлай уулын том, гүн ан цав өргөсөж, модод унасны дараа эрх баригчид уулын бэлээс 133 хүнийг нүүлгэн шилжүүлжээ. 40 өрхийг түр хоргодох газарт шилжүүлсэн бөгөөд албаны хүмүүс хөрсний гулгалтын өндөр эрсдэлийг хянаж, хоол хүнс, үнэ төлбөргүй эм, өвчнөөс сэргийлэх сургалтаар хангаж байна. Тус нутагт үргэлжилсэн борооны улирал эхэлж байгаа тул хөрсний гулгалтын аюул цаашид ч үргэлжлэх төлөвтэй байна. (VnExpress)

2025 оны 3-р сард эхэлсэн Өмнөд Австралийн хорт замгийн цэцэглэлт Спенсерийн булангийн өмнөд хэсгийн нэг газарт үргэлжилж, олон мянган тэнгисийн луу-, далайн зүү загас-, далайн морь-хүн үхжээ. Оршин суугч-судлаачийн бүртгэлээр 1,600 гаруй тэнгисийн луу-, 1,400 далайн зүү загас-, 160 далайн морь-хүн эрэгт хаягдсаныг баримтжуулсан ба энэ нь эдгээр амьтан-ардыг хамарсан, дэлхийд бүртгэгдсэн хамгийн ноцтой их хэмжээний хорогдол гэж экологичид тодорхойлжээ. (The Guardian)

Их Британийн BrocStar брэнд био-идэвх өндөртэй брокколийн сортыг ашиглан, бодисын солилцоо, зүрх судасны үйл ажиллагааг дэмжих сульфорафан, полифенол, эслэг агуулсан “Dark Choc and Super Broccoli Coated Peanuts” веган бүтээгдэхүүнээ гаргажээ. (The Plant Base)

Шинэ Afters брэнд [Энэтхэгйн] Колката хотод глютингүй, сахаргүй веган амттан танилцуулж, Cove - Community Bar, Sunny Park Kitchen хамтрагч байршлуудаар дамжуулан авч явах амттан санал болгож байна. (T2 Online)

Өмнөд Солонгосын арьс арчилгааны Wonderbalm брэнд Германы Gebr. Heinemann компанитай хамтран олон зориулалттай веган арьс арчилгааны бүтээгдэхүүнүүдээ дэлхийн аяллын жижиглэн худалдаанд нэвтрүүлж, олон улсын гоо сайхны өсөн нэмэгдэж буй эрэлтийг хангаж байна. (TR Business)

Британийн хос Николь, Гэри Уордсворт нар тэтгэвэрт гарснаасаа хойших 15 жилийн хугацаанд 59 нохой-хүнийг түр асран хамгаалжээ. Тэд Баттерсийн нохойн асрамжийн газраас нохой-ардыг авч, стресст орсон амьтан найзуудаа гэрийн амьдралд дасахад нь тусалдаг. Тэд зан араншин, хооллох дадал, тоглоом, хөдөлгөөний хэрэгцээг нь ажиглан, асрамжийн газарт тохирох байнгын гэр бүл олоход туслах мэдээлэл өгдөг байна. (Good News Network)

Йорданы аялагч Саддам Сулейман Аль-Алая 2026 оны 1-р сарын 1-нд [Өмнөд Африкийн] Кейптаун хотоос [Оросын] Магадан хүртэл 23,000 орчим километр алхах аяллаа эхлүүлж, энх тайван, эв найртай зэрэгцэн оршихуй, боловсролыг сурталчлахын зэрэгцээ Йордан улсаа алдаршуулж байна. Тэрээр 18 улс, гурван тивийг туулна. Одоогоор 46 сургуульд зочилж, 14,000 гаруй сурагчтай уулзсан бөгөөд 2028 онд барианд орохоор аяллаа үргэлжлүүлж байна. (Fana News / Jordan News Agency)

АНУ-ын хуучин эдлэлийн дэлгүүрийн гадаа хаягдсан өчүүхэн муурын зулзага Эмили Миллертэй санамсаргүй аврах ажиллагааны үеэр учирснаар хайр халамжтай гэр бүлтэй болжээ. Нөхөрсөг зулзага тэр даруй эрхлүүлэхийг хүссэн тул Эмили нөхрийнхөө хамт түүнийг үрчилж авчээ. Тэд түүнийг Гүүди хэмээн нэрлэж, сэтгэл хөдөлгөм түүх нь TikTok олон нийтийн сүлжээний үзэгчдийн хайрыг татсан байна. (Wamiz)

Өдрийн урам өгөх эшлэл: “Би явах замаа олж харахгүй байхад БУРХАН зүрхийг минь итгэлээр ##дүүрэн байлгасан.” – (Австралийн) Гэгээн Иосефын эгч дүүсийн чуулган Загалмайн Гэгээн Мари МакКиллоп (ssjg.org)

Жюли Клаффын клиник үхлийн тухай хоёр хэсэгт цувралд Америкийн сүнслэг зууч эмэгтэй аймшигт автомашины ослын үеэр хамгаалах дуу хоолой сонсож, ослын дээгүүр хөөрөн, амгалан уулын нугад нугад очоод Эзэн Есүс Христ (цагаан хоолтон)-тэй уулзсан тухайгаа өгүүлнэ. Одоогоос бараг 20 жилийн өмнө, 2007 оны Ээжүүдийн баяраар Жюли хамгийн бага гурван хүүхдээ дагуулан Техас дахь гэрээсээ өвөө, эмээтэй нь уулзуулахаар АНУ-ыг зүүн тийш хөндлөн туулж явжээ. Үдээс хойш замынхаа тал орчимд хүрэх үед огт ядраагүй байсан ч тэр гэнэт зүүн, баруун чиглэлийн замын голын зурваст сэржээ. Тэрээр жолоо барьж яваад унтсанаа ойлгов. Жийпээ буцаан замд оруулахаар жолоогоо эргүүлэхэд машин өнхөрч эхэлжээ. Түүний бага хоёр хүүхэд болох 8 настай Дэвид, 10 настай Кэрри хоёр машинаас шидэгдэж, дараа нь нас барсан нь тогтоогджээ. 12 настай хүү Жеймс нь урд суудалд Жюлигийн хажууд сууж яваад гэмтсэн бол Жюли өөрөө хөнгөн бэртсэн ч гүн цочролд оржээ.

Машин өнхөрч эхлэхэд Сүнс надтай ярьсан. Миний толгойд “Гараа тат” гэх дуу хоолой сонсогдсон. Тэр дуу хоолойг яаж анхаарч сонссоноо мэдэхгүй ч би хэлснээр нь хийсэн. Би гараа татсан нь гараа аврахад минь тусалсан. Жюли дараа нь машин өнхрөх үеэр ухаан алдсанаа ойлгожээ. Санахгүй байсан тэр мөчүүдийн дурсамж хожим л эргэн сэргэж эхэлсэн байна. Клиник үхэлд орохтой төстэй тохиолдлын үеэр миний ухамсар ослоос дээш хөөрч, хорвоог орхиж буй хоёр хүүхэдтэйгээ хамт байсан. Жийп зогсоход Жюлигийн санасан хамгийн эхний зүйл нь ухаантай байсан ч юу ч харж чадаагүй явдал байв. Удалгүй хараа нь сэргэж, Дэвид, Кэрри хоёрыг машинаас хол байхыг харжээ. Түргэн тусламжийн машинууд ирэхэд хоёр хүүхдийг нэг эмнэлэгт, Жюли, Жеймс хоёрыг өөр эмнэлэгт хүргэжээ. Тэнд түүнийг гэмтлийн хатуу дамнуурга дээр хэвтэж байхад эмнэлгийн ажилтнууд дотор эрхтний гэмтэл, ясны хугарал байгаа эсэхийг шалгажээ. Тэр Stryker дамнуурган дээр хэвтэж байхдаа хүн чанарынхаа хувьд бүрэн сандарч, бүхнийг дийлэхгүй мэт болсон. Тэр бүх будилаан, дааж давшгүй мэдрэмж, аймшгийг тайлбарлах үнэхээр хэцүү. Тэр мөчид хүүхдүүд маань амьд уу, үхсэн үү гэдгийг мэдэхгүй байлаа. Жюли яаралтай тусламжийн өрөөнд хүүхдүүдийнхээ тухай мэдээг хүлээсээр байхдаа ухамсар нь огт өөр орон зайд шилжсэн гэжээ.

Би биеэсээ гарсантай л зүйрлэж болох зүйлийг мэдэрч, энэ цэцэгсээр дүүрэн талд очсон. Тэр нь уулын нуга байсан бөгөөд алсад уулс харагдаж байв. Харин одоо миний Ешуа гэж дууддаг Есүс тэр талд надтай хамт зогсон, гарыг минь атгаж, яг өөд өөдөөсөө харсан мэт нүд рүү минь ширтэж байлаа. Бид нэг ч үг солилцоогүй. Тэнд зөвхөн хэмжээлшгүй амар амгалан байв. Тэр орон зайд осол гэж байгаагүй. Тэнд ямар ч эмх замбараагүй байдал байгаагүй. Яг л бүрэн аюулгүй байдал, тайтгарал, хайрын бөмбөлөг дотор байгаа мэт байсан. Тэр бүхэн бүхэлд минь бүрхэн авсан. Тэр үзэгдлээс хойш удалгүй Жюли хүүхдүүдээ нас барсныг мэджээ. Гэвч тэр нугын амар амгалан дараа нь тохиолдсон зүйлээс түүнийг хамгаалж чадсангүй. Тэрээр дараагийн гурван жилийг өөрийгөө үзэн ядах, гэмтлийн дараах стрессийн эмгэг, ээдрээтэй уй гашууд автсан нэгэн төрлийн там байсан гэж дүрсэлжээ. Эргэн тойрныхон нь Дэвид, Кэрри хоёрын араас гашуудахыг харах тусам ачаа нь улам хүнд санагджээ.

Миний харж байсан зүйл гэвэл: “Би үүний шалтгаан. Би үүний шалтгаан” гэх бодол л байв. Үнэхээр аймшигтай байсан. Тэр жилүүдэд Жюли уй гашуу нь ослоос амьд үлдсэн Жеймсийг оролцуулан өсвөр насны хоёр хүүгийнх нь амьдралыг хэрхэн өөрчилсөнд өөрийгөө буруутгаж байлаа. Тэгтэл өөрийгөө буруутгаж байх зуур Сүнс түүнд: “Жюли, энэ бол бас тэдний туулах туршлага” гэж хэлэхийг сонсжээ. Дэвид, Кэрри хоёрыг нас барсны дараах хөвгүүдийнх нь амьдрал төрөхөөсөө өмнө зөвшөөрсөн төлөвлөгөөний нэг хэсэг байсныг тэр ойлгожээ.

Хоёрдугаар хэсэгт Жюли түүхээ ярих ёстойгоо ухааруулсан учрал болон энэ ертөнцөд ирэхээсээ өмнө хийсэн гэж итгэдэг сонголтынхоо тухай хуваалцана. Надад сонголт өгсөн гэдгийг би ойлгосон. Кэрри зөвхөн төдий тооны жил амьдрах байв. Дэвид ч зөвхөн төдий тооны жил амьдрах байв. Тийм нөхцөлд чи тэдний ээж болохыг хүсэж байна уу? Жюли Клаффын ер бусын түүхийн 2-р хэсгийг маргааш хүлээн авч үзээрэй. (Үхлээс эргэн ирсэн аялал YouTube суваг)